Κοιµόµαστε τουλάχιστον µία ώρα λιγότερη από εκείνη που κοιµόµασταν πριν από 100 χρόνια και όσο το στρες αυξάνει, διώχνει τον ύπνο µακριά. Γιατί χάνουµε τον ύπνο µας; Ποιες είναι οι συνηθέστερες διαταραχές του ύπνου και πώς θα τις αντιµετωπίσουµε; Η Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Διαταραχών Ύπνου (ΕΛΕΔΥ), Πνευµονολόγος, Διευθύντρια της Μονάδας Μελέτης Ύπνου στο Σισµανόγλειο Νοσοκοµείο, Δρ Αναστασία Αµφιλοχίου, απαντά σε όλες µας τις απορίες.
1. Ποιες είναι οι κυριότερες διαταραχές ύπνου;
Υπάρχουν γύρω στις 80 διαταραχές ύπνου, από τις οποίες οι συχνότερες είναι η αϋπνία και η άπνοια του ύπνου. Ένας στους 3 ενήλικες θα υποφέρει από αϋπνία σε κάποια φάση της ζωής του, ενώ από άπνοια πάσχουν 2% των γυναικών και 4% των ανδρών.
2. Έχει αυξηθεί ο αριθμός των ατόµων που πάσχουν από διαταραχές ύπνου, λόγω της κρίσης;
Σε κατάσταση στρες, για οποιοδήποτε λόγο, προσωπικό, επαγγελµατικό ή οικογενειακό, το πρώτο που επηρεάζεται είναι ο ύπνος. Ο αριθµός των ατόµων που φθάνουν στο εξωτερικό ιατρείο µε διαταραχές ύπνου, σηµείωσε από το καλοκαίρι και µετά αύξηση τουλάχιστον 30%, σε σχέση µε το 2009. Ανάλογη µέτρηση στις ΗΠΑ, έδειξε κατακόρυφη αύξηση στην αϋπνία και αύξηση στη χρήση των αντικαταθλιπτικών.
3. Mπορεί η αϋπνία να υποκρύπτει οργανική νόσο;
Όλα τα χρόνια νοσήµατα, ειδικά εκείνα που σχετίζονται µε πόνο, προκαλούν διαταραχή του ύπνου, του τύπου της αϋπνίας. Μια χρόνια οστεοαρθρίτιδα, µια χρόνια οσφυαλγία ή ισχιαλγία, µπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του ύπνου.
4. Ποιο είναι το προφίλ του αϋπνικού ασθενούς;
Το φύλο του αϋπνικού ασθενούς είναι …θηλυκό. Επιπλέον, το στρες έχει περισσότερο να κάνει µε τις νέες ηλικίες. Ωστόσο, σταθερά, η χρόνια αϋπνία, εµφανίζεται κυρίως στις µεγαλύτερες ηλικίες.
5. Πόσες ώρες πρέπει να κοιμόμαστε;
Ένας άνθρωπος κοιµάται καλά, όταν την επόµενη ηµέρα είναι λειτουργικός. Ακόµη κι αν ο ύπνος του είναι 5 ώρες.
Υπάρχουν και περιπτώσεις, στο σύνδροµο άπνοιας στον ύπνο, όπου o ασθενής, µπορεί να κοιµάται 9-10 ή και 11 ώρες και να ξυπνάει κουρασµένος. Αυτό συµβαίνει, γιατί ο ύπνος του είναι διακεκοµµένος, χωρίς να το συνειδητοποιεί. Σε κάθε επεισόδιο άπνοιας, ο εγκέφαλος ξυπνάει λίγο, χωρίς αυτό να γίνεται αντιληπτό από τον ασθενή. Αθροιζόµενο αυτό, σε περιπτώσεις µεγάλης βαρύτητας, έχει σαν αποτέλεσµα στις 9 ώρες που νοµίζει ότι κοιµάται κάποιος, να έχει ουσιαστικά κοιµηθεί 5! Με τον τρόπο αυτό χαλάει και η αρχιτεκτονική του ύπνου, δεν καταφέρνει δηλαδή ο πάσχων να εισέλθει στα βαθύτερα στάδια του ύπνου.
6. Γιατί οι ηλικιωμένοι παραπονούνται συχνότερα για προβλήματα ύπνου;
Οι υπερήλικες συχνά µπερδεύουν τι θα πει αϋπνία. Ο ορισµός της αϋπνίας είναι εντελώς υποκειµενικός. Αϋπνία έχουµε όταν οι ώρες που κοιµόµαστε δεν µας εξασφαλίζουν λειτουργικότητα την επόµενη ηµέρα. Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας, λοιπόν, τι κάνουν; Κοιµούνται λίγο τη νύχτα, 3-4 ώρες, κοιµούνται άλλες 2-3 ώρες µέσα στην ηµέρα, µπροστά στην τηλεόραση ή στην καρέκλα, µε αποτέλεσµα να ξυπνούν στις 3 η ώρα το πρωί και να νοµίζουν ότι πάσχουν από αϋπνία.
7. Πόσο σημαντικός είναι ο καλός ύπνος για την υγεία µας;
Ο ύπνος είναι πολύ σοβαρό πράγµα και είναι σηµαντικό να κοιµάται κανείς καλά. Στη διάρκεια του ύπνου, ο εγκέφαλος αναδιοργανώνεται και ανακτά δυνάµεις. Ένας άνθρωπος που δεν κοιµάται, παραβιάζει το βιολογικό του ρολόι, µε αποτέλεσµα να µη λειτουργεί καλά και να βλάπτονται τόσο η σωµατική, όσο και η ψυχική του υγεία. Εξ άλλου, ο ύπνος είναι και ένας µηχανισµός επανόρθωσης του οργανισµού. Οι έρευνες λένε ότι στη διάρκεια του ύπνου γίνεται πολύ εντατική δουλειά στον εγκέφαλο! Επανορθώνει βασικές δοµές, αλλά ταυτοχρόνως επεξεργάζεται παραστάσεις που ελήφθησαν στη διάρκεια της ηµέρας.
8. Kοιμόμαστε όσο θα έπρεπε;
Ο σύγχρονος άνθρωπος κοιµάται πολύ λιγότερο από όσο κοιµόταν πριν από 100 χρόνια. Μέσα σε 100 χρόνια, ο άνθρωπος έχασε τουλάχιστον µία ώρα ύπνου ανά 24ωρο και φαίνεται ότι χάνει όλο και περισσότερο. Δεν κοιµόµαστε επαρκώς και έχουµε έλλειµµα ύπνου.
Στο δυτικό τρόπο ζωής, όπου υπάρχει έντονη ζωή όλο το 24ωρο (µεταφορές, επικοινωνίες κ.λπ.) και πολλές απαιτήσεις δραστηριοτήτων, το τελευταίο που κοιτάµε είναι το πόσο θα κοιµηθούµε. Επίσης, ο άνθρωπος εργάζεται και νύχτα, µε εναλλασσόµενα ωράρια, κάτι που αντιτίθεται στη φύση του. Ο άνθρωπος είναι φτιαγµένος να κοιµάται τη νύχτα και να είναι λειτουργικός την ηµέρα.
9. Πώς αντιμετωπίζονται οι διαταραχές ύπνου;
Εξαρτάται από τη διαταραχή. Αν κάποιος πάσχει από αϋπνία, πρέπει να να ακολουθεί τους βασικούς κανόνες υγιεινής του ύπνου: να πηγαίνει στο κρεβάτι 2-3 ώρες µετά το βραδινό φαγητό, να έχει στο υπνοδωµάτιό του την κατάλληλη θερµοκρασία (ούτε ζέστη, ούτε κρύο), η κρεβατοκάµαρά του να µην έχει τηλεόραση και το κρεβάτι του να µην είναι χώρος δουλειάς (κρατήστε το λάπτοπ µακριά από το κρεβάτι). Πρέπει τέλος, να προσπαθεί να κοιµάται περίπου την ίδια ώρα κάθε µέρα, ώστε ο οργανισµός να έχει την επαναληψιµότητα του κιρκάδιου ρυθµού, όπως λέµε τον 24ωρο ρυθµό. Αν κάποιος πάσχει από άπνοια, θα πρέπει να απευθυνθεί στην ειδική µονάδα ύπνου και να πάρει τις απαραίτητες οδηγίες. Η άπνοια είναι σοβαρό νόσηµα που κρύβει κινδύνους για την υγεία.
10. Το πρωί δεν ακούω το ξυπνητήρι ή ξυπνάω κουρασμένος». Τι σημαίνει αυτό;
Ότι η ποιότητα του ύπνου δεν είναι καλή, ότι το άτοµο έχει κοιµηθεί λίγο ή ότι πάσχει από κάποια διαταραχή ύπνου. Αν αυτός που εκφράζει το παράπονο, κοιµάται 7-8 ώρες αλλά παρ’ όλα αυτά δεν µπορεί να ξυπνήσει, πρέπει να διερευνηθεί αν πάσχει από υπνηλία, άπνοια ή ιδιοπαθή υπερυπνία.
11. Πού οφείλονται οι εφιάλτες;
Πιθανόν, σχετίζονται µε καταστάσεις που βιώνουµε στη διάρκεια της ηµέρας. Συνήθως, συνδέονται µε το στρες, υπάρχουν ωστόσο και οι εφιάλτες των απνοιών. Αν οι εφιάλτες είναι επαναλαµβανόµενοι, συχνοί και συνδυάζονται µε άλλα συµπτώµατα ψυχικών διαταραχών, αναζητήστε τη συµβουλή ειδικού.
lifepositive
